‘Ik wil niet altijd uit de kast hoeven komen’, verslag van een dialoog tussen roze en migrante 50plussers

Op dinsdag 13 december organiseerde De Dialoog / Humanistisch Verbond in samenwerking met Roze50+ Nederland (ANBO, COC, MOVISIE en Schorer) een dialoog over culturele en seksuele diversiteit. In buurtcentrum Eigenwijks in Amsterdam Nieuw West kwamen zo’n 20 senioren van autochtone, Marokkaanse, Portugese, Indonesische en Surinaamse achtergrond samen om te praten over tolerantie.

Wat betekent het als je ‘anders’ bent? Geef je daardoor automatisch meer vrijheid aan anderen? En hoe belangrijk is het om zichtbaar te zijn?

 

‘Wie heeft zich als kind weleens buitengesloten gevoeld?’ Vraagt gespreksleider Joan aan de deelnemers. ‘Of is op straat weleens nageroepen?’ Al snel blijkt dat veel deelnemers zich ooit op enige wijze gediscrimineerd hebben gevoeld, zij het vanwege hun Marokkaanse achtergrond, of omdat ze homoseksueel zijn. ‘Eigenlijk kunnen zowel homo’s als allochtonen zich op dezelfde manier gekwetst voelen, omdat ze niet bij de dominante meerderheid horen’, zegt een van de deelnemers.

Zichtbaarheid

Daarna komt het gespreksonderwerp al snel op het thema zichtbaarheid en openheid: volgens een Hindoestaanse deelnemer is het belangrijk dat homoseksualiteit binnen het gezin wordt geaccepteerd, maar de samenleving eromheen is daar binnen sommige culturen nog niet klaar voor. ‘Het is dan beter om je eigen weg te gaan, en het vooral niet van de daken te schreeuwen.’

Een Marokkaanse deelnemer is het daarmee eens: ‘Natuurlijk mogen mensen zijn wie ze zijn, maar waarom moeten ze zo provoceren?’

‘Als mijn dochter lesbisch zou zijn,’ vult zijn buurman aan, ‘dan wil ik er liever niets over weten. Ze mag het met een vrouw doen, zolang ze gewoon maar met een man trouwt’. In reactie hierop vertellen verschillende homoseksuele deelnemers hoe dat voor hen was, getrouwd zijn met iemand van het andere geslacht. Veel van de aanwezige homoseksuele ouderen zijn actief als ambassadeur voor Roze50+ en zijn pas op latere leeftijd uit de kast gekomen.

Deelnemer Robert: ‘Sommige ouderen hebben een dubbelleven. Ze zijn getrouwd maar hebben daarnaast ook seks met iemand van hetzelfde geslacht. En dit is eigenlijk puur bedrog tegenover je echtgenoot. Ik ben zelf veel gelukkiger nadat ik het huwelijk met mijn vrouw –op een goede manier- heb beëindigd. Roze50+ geeft daarom advies aan ouderen en helpt hen om uit de kast te komen, zichtbaar te zijn. Maar helaas kennen we weinig roze migrantenouderen, al weten we dat ze er zeker zijn.’

Uit de kast komen als norm?

Een Indonesische deelneemster vraagt waarom het ‘uit de kast komen’ zo’n norm is in Nederland. ‘Politieke zichtbaarheid is belangrijk, maar persoonlijk voel ik niet altijd de drang om voor mijn geaardheid uit te komen. Toch voel ik me aan de andere kant ook buitengesloten als ik níet uit de kast kom. In onze openheid over je seksuele geaardheid moeten we elkaar ook de ruimte kunnen geven.’

Er ontstaat een discussie over het belang van openheid over je seksuele geaardheid, tegenover het recht van iedereen om je seksualiteit voor jezelf te houden – zoals hetero’s dat vanzelfsprekend ook kunnen.

‘Ik heb het gevoel dat ik constant en overal uit de kast moet komen,’ aldus een mannelijke deelnemer. ‘Zelfs als ik een taxi zit en ze vragen me of ik getrouwd ben’.

Een lesbische deelneemster vertelt: ‘Ik moet altijd goed afwegen aan wie en waar ik het kan vertellen. Soms vertel ik het aan kennissen die hetero zijn, en dan wordt er daarna nooit meer over gepraat. Dat voelt ook niet fijn. In het dorp waar ik woon ben ik er ook voor uitgekomen dat ik lesbisch ben, maar sindsdien voel ik me erg buitengesloten door sommige buren.’

Een ander vult aan: ‘Daarom moet je ook het recht hebben om niet uit de kast te hoeven komen. Je kunt politiek actief zijn maar je hoeft niet altijd een regenboogvlag uit je raam te hangen, omdat dit ook een veilig of rustig woonklimaat in de weg kan staan’.

Hoe roze is de zorg?

‘Voor veel roze ouderen in zorginstellingen die afhankelijk zijn van zorg, is de situatie helaas nog veel lastiger. Ze zijn bang voor de reacties en een andere behandeling door zorgpersoneel en andere bewoners,’ vertelt Manon, die werkzaam is voor COC Nederland binnen Roze 50+. ‘Als alle andere ouderen op de afdeling over hun kinderen praten, en jij kunt dat niet, dan leidt dat vaak tot gevoelens van eenzaamheid en isolatie,’ vult een andere deelnemer aan.

‘Daarom zit men soms met een lastig dilemma, wil je zichtbaar zijn of niet? Veel directies weten gewoon niet dat er ook roze ouderen in hun zorgcentrum wonen. Dus als deze ouderen niet zichtbaar zijn, dan kan er ook niets gedaan worden aan het probleem. Gelukkig zijn er initiatieven als de Roze Loper, waarbij zorgcentra worden gestimuleerd om de seksuele diversiteit onder bewoners duidelijk op de kaart te zetten’, aldus Manon.

Tijdens de afronding gaven veel deelnemers aan dat ze de dialoog en vooral de diversiteit aan deelnemers erg inspirerend vonden. Er was zeker meer begrip gekomen voor de situatie van roze ouderen enerzijds, en de positie van migrantenouderen anderzijds. Er werden veel concrete ideeën en plannen gemaakt om hiermee door te gaan, bijvoorbeeld door in dialoog te treden met directies van zorginstellingen, religieuze leiders, of met jonge mensen van allochtone afkomst. ‘Ik hoop dat zulke als een soort olievlek verspreid zullen worden en dat er steeds meer mensen mee gaan doen,’ aldus een deelneemster.