Historisch overzicht homo-emancipatie

1730-1731      Heksenjacht op sodomieten. Na de ontdekking van het cruisegebied in de ruïnes van het middenschip van de Domkerk in Utrecht bleek dat er ook elders in de Republiek netwerken en ontmoetingsmogelijkheden voor sodomieten bestonden. Een heksenjacht was het gevolg. In Utrecht werden 18 verdachten ter dood veroordeeld en gewurgd. In totaal werden in 17 steden van de Republiek 289 jongens en mannen op afschuwelijke wijze vermoord. Een aantal mensen in belangrijke posities, die kennelijk getipt waren, konden vluchten voordat ze gearresteerd werden.          

1811    De Franse tijd maakt met de Code Pénal een einde aan de achttiende eeuwse strafvervolging van homoseksuele handelingen die onnatuurlijk en zondig werden genoemd.
Dat betekende nog niet dat de maatschappij gelijkgeslachtelijke seksualiteit ook accepteerde.

1911    De opvatting van psychiaters in West-Europa dat homoseksualiteit geen zonde maar een ziekte met fysieke en psychische oorzaken was, die besmettelijk kon zijn voor jongeren, leidt tot het zogenaamde art. 248 bis Wetboek van Strafrecht, waarin alle seksuele contacten tussen meerderjarigen en minderjarigen van hetzelfde geslacht tussen 16 en 21 jaar strafbaar werden gesteld. Deze wet gold zowel voor mannen als vrouwen. Voor hetero’s gold de leeftijd van 16 jaar.

1911    Oprichting van de Nederlandse afdeling van het Wissenschaftliches Humanitäres Komitee (WHK) door de jurist jhr Jacob Anton Schorer (1866-1957) in reactie op de strenge zedenwet art. 248 bis. Deze WHK was in Duitsland al in 1897 opgericht door de arts en seksuoloog Magnus Hirschfeld, die pleitte voor acceptatie van homoseksualiteit omdat hij overtuigd was van de biologische oorsprong van homoseksualiteit. Zijn opvatting werd maar door enkele collega’s aanvaard.

1939    Publicatie van ‘De Homoseksueelen’ van jurist Benno Stokvis, het eerste niet-medische werk dat een blik werpt op de zieleroerselen van homoseksuelen zelf. Het was voor Nico Engelschman (Bob Angelo) de aanleiding om homoseksuelen te gaan organiseren, door de uitgave van het blad ‘Levensrecht’. Ook vooraanstaande seksuologen als Bernard Premsela sr. en Coen van Emde Boas durfden in de jaren voor Wereldoorlog II in hun publicaties een pleidooi voor acceptatie van homoseksualiteit te houden.

1940-1945      Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden homoseksuelen door het naziregime van Hitler vervolgd onder paragraaf 175. Paragraaf 175 was een artikel in het Duitse Wetboek van Strafrecht van 15 mei 1871 tot 10 maart 1994, dat geslachtsverkeer tussen twee mannen verbood. Er was echter geen gecoördineerd protocol om alle homoseksuelen uit te roeien (zoals dat wel voor de Joden en de zigeuners het geval was), waardoor deze vervolging meer een incidenteel dan een systematisch karakter had. De roze driehoek, naast de regenboogvlag een van de homoseksuele symbolen, gaat terug op de vervolging in de nazitijd: personen die vanwege hun homoseksualiteit in een Duits concentratiekamp terechtkwamen, droegen op hun kleding een roze driehoek om aan te geven tot welke categorie gevangenen zij behoorden. Overigens werden lesbiennes niet op deze manier vervolgd omdat vrouwen volgens Hitler seksueel passief waren.

1946    Oprichting van de Shakespeareclub door Nico Engelschman en gevoelsgenoten, in
1949    officieel omgedoopt tot Cultuur- en Ontspannings Centrum (C.O.C.).
Het C.O.C. had een tweeledig doel: cultuur en ontspanning brengen voor de eigen doelgroep en bijdragen aan de sociale emancipatie, speciaal gericht op de afschaffing van art. 248bis uit het Wetboek van Strafrecht.

1952    Het C.O.C. richt homodancing De Odeon Kelder (DOK) op aan het Singel in Amsterdam. Al spoedig drukbezocht, ook door buitenlanders. Na drie jaar ontstaat ruzie en gaat de uitbater alleen verder.

1955    Het C.O.C. gaat van start met een nieuwe dancing De Schakel in de Korte Leidsedwarsstraat. Ook dit wordt een groot succes. Amsterdam ontwikkelt zich tot homohoofdstad van Europa.

1963   Oprichting van De Kringen – ‘contactgroepen voor homofielen’ – door de dominees Rein Brussaard en Alje Klamer en pater Glottschalk.

1967    Oprichting Schorerstichting als eerste roze consutatiebureau ter wereld. Wegens het wegvallen van de subsidies o.a. van de gemeente Amsterdam gaat Schorer in maart 2012 failliet.

1969    Eerste homodemonstratie georganiseerd door de FSWH – Federatie Studenten Werkgroepen Homoseksualiteit – tegen art. 248bis op het Binnenhof

1971
    Afschaffing van art. 248bis uit het Wetboek van Strafrecht. Tot zolang was het COC verboden terrein voor jongeren onder de 21 jaar.

1973    Homoseksualiteit werd, na jarenlange druk vanuit de homobeweging, in 1973 uit het DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) versie II gehaald. Dat is het diagnostische en statistische handboek van psychische stoornissen, waarin internationaal de criteria voor de diagnose van mentale stoornissen vastgelegd worden.

1973    Het COC verkrijgt (na twee afwijzingen) rechtspersoonlijkheid in de vorm van de Koninklijke Goedkeuring en daarmee juridische en maatschappelijke erkenning.        

1974    Homoseksualiteit is niet langer een afwijzingsgrond voor militaire dienst.

1977    Eerste Roze Zaterdag in Amsterdam met 2000 deelnemers, georganiseerd door de Internationale Lesbische Alliantie als protest tegen de anti-homocampagne van de Amerikaanse zangeres Anita Bryant.

1980    Oprichting van de Gay krant door Henk Krol.

1982    Heftige geweldadigheden tijdens de Roze Zaterdag in Amersfoort leiden tot Kamervragen en voor het eerst tot een homo-emancipatiebeleid van de regering.

1987    Onthulling van het Homomonument op de Westermarkt in Amsterdam ter herdenking van alle homoseksuelen die zijn vervolgd vanwege hun geaardheid.

1994    De Algemene Wet Gelijke Behandeling (AWGB) van kracht met o.a. het verbod op onderscheid tussen hetero- of homoseksuele gerichtheid. Sinds 1973 werd door Man, Vrouw, Maatschappij (MVM) niet alleen gelijke beloning bepleit voor mannen en vrouwen maar ook gelijke behandeling in breder verband zoals voor homo’s en hetero’s.

1996    Eerste editie van de Amsterdamse Gay Pride met de Canal Parade als prominent deel.

1997    Oprichting van het Landelijk Platform Roze 50+ om de positie van roze ouderen te verbeteren.

2001    Wettelijke openstelling van het huwelijk voor homoparen en de mogelijkheid tot adoptie van Nederlandse kinderen.

2007    Danny H. en andere jongeren beneden de 16 jaar varen voor het eerst mee met de Canal Parade. Oprichting van Jong & Out.

2007    Het ministerie van OCW brengt de publicatie Gewoon homo zijn  uit.
In deze publicatie vindt men informatie over de homo-tolerantie in Nederland: hoe de tolerantie van homoseksuelen op dit moment is, hoe deze volgens de overheid moet worden en de te treffen maatregelen van het homo-emancipatiebeleid 2008-2011.

2008    In het bijzijn van Prinses Maxima tekenen wethouders van de vier grote steden en minister Plasterk de Koploperovereenkomst om de sociale acceptatie van homoseksualiteit onder de Nederlandse bevolking te bevorderen; 14 andere grote steden sluiten zich direct hierbij aan.

2008    ondertekening van de homo-hetero alliantie voor ouderen in de Amsterdam Arena door minister Plasterk en het Consortium Roze 50+ (ANBO, COC Nederland, MOVISIE en Schorer/Vilans, maart 2012) om te zorgen dat ‘ouderen ook gewoon homo kunnen zijn’.

2009    Verschijning Lesbo-encyclopedie

2009    Oprichting Ambassadeursnetwerk Roze 50+ Nederland.

2010    De eerste Roze Loper – certificaat van homovriendelijk beleid in zorginstellingen – uitgereikt.

Uit o.a. de ‘Homo-encyclopedie van Nederland’ van Thijs Bartels en Jos Versteegen, Ambo/Anthos 2005 Amsterdam en de Tijdbalk Nederlandse homo-lesbische geschiedenis van IHLIA www.ihlia.nl .